Op donderdag 30 maart vond de tweede Stakeholder Conferentie van Platform Zero Incidents plaats. Roderick Stigter, de dagvoorzitter, begeleidde dag.

Hieronder vind u de highlights van de dag en zijn tevens de presentaties te downloaden.

Maurits van der Linde – Programma manager PZI

PZI bestudeert de gemelde near missen en incidenten, wat resulteerde in 5 Safety Flashes en 9 Safety Alerts rondom belangrijke thema’s in 2016 (u kunt deze vinden via deze link). Daarnaast zijn er 4 werkgroepen waar thema’s worden behandeld, vaak met directe betrokkenheid van stakeholders. Ook heeft PZI bijdrages geleverd bij externe initiatieven.

Platform heeft haar doel van nul incidenten nog niet behaald. Er zijn meer meldingen binnengekomen in 2016 dan in 2015. Dit betekent uiteraard niet direct dat de sector onveiliger is geworden, maar wel dat er meer vertrouwen is tussen de partijen en meer bewustzijn bij de mensen aan boord. Toch is er nog veel werk aan de winkel om zero incidents te bereiken. De verantwoordelijkheid ligt hier bij de sector in samenwerking met stakeholders.

Maar hoe gaan we het aantal incidenten nou werkelijk naar beneden krijgen? Kunnen we een ander resultaat verwachten zolang we hetzelfde blijven doen? Wat gaat u vanaf vandaag anders doen?

Maurits van der Linde – PZI Stakeholder Conference 2017

Ira Helsloot – Hoogleraar besturen van veiligheid, CrisisLab

Vroeger was een ongeval een ‘act of God’, nu zien we vaak dat elk mediageniek ongeval een bewijs is dat het systeem (meestal de overheid) gefaald heeft – we zijn naar een nieuwe schuldcultuur, de voorzorgscultuur gegaan. Maar meer regels leiden niet zomaar tot meer veiligheid. Daarnaast moeten er keuzes gemaakt worden in de kosten en baten van een nieuwe of ‘verbeterde’ maatregel.

Dan is er nog het feit dat mensen zich veiliger gedragen, wanneer zij zich onveilig voelen. Een punt om mee te nemen in het bedenken en doorvoeren van maatregelen.

En soms zijn ongelukken net als de zwarte zwaan: een uniek incident, een kwestie van ‘shit happens’ en niet een falen van het systeem. Het is daarom belangrijk om te richten op veiligheid met de grote ‘V’ (het systeem) en niet op de kleine ‘v’ (de kleine arbo-technische aanpassingen). Een maatregel doorvoeren waarvan de verwachting is dat de mensen het op de vloer niet gaan uitvoeren, heeft weinig zin en kost alleen maar middelen.

Kan het dan wel veiliger in de binnenvaart? Ja dat kan. Niet door meer overheidsinspecties, maar in samenwerking met de opdrachtgevers. Samenwerken is in de praktijk moeilijk en verwacht daarom ook nooit van de ander om de problemen op te lossen. Uiteindelijk moet iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid nemen. Als tweede optie kunnen de verzekeringen een rol spelen door de risisco-aansprakelijkheid.

Ira Helsloot – PZI Stakeholder Conference 2017

Ted Meeuwsen – Lt-Col M.Sc. sPTO Head of Aerospace Physiology Department bij RNLAF

Over de tijd hebben er veel experimenten plaatsgevonden waarbij er persoonlijke risico’s zijn genomen, ter wille van de veiligheid van anderen. Denk aan de hoogste parachutesprong ooit. Hierbij hebben 3 partijen samengewerkt om 1 man veilig op de grond te krijgen. Samenwerking en veiligheid gaan hand-in-hand, bij de luchtmacht vliegen we daarom altijd met een wingman. Het is hierbij dan wel belangrijk dat er gelijkheid is, dat iedereen in het team zich verantwoordelijk voelt voor de algemene veiligheid en dat er ruimte is om zich uit te spreken en dat daar respect voor is.

Een grote factor op de veiligheid zijn de onregelmatige werktijden. Wanneer het donker is, tijdens de nacht, wordt er melatonine aangemaakt. Het lichaam gaat dan in ‘slaapstand’, ongeacht hoe uitgerust iemand is. Daarnaast staat 17 uur ‘waakzaam’ zijn gelijk aan een alcohol promillage van 0,5. Bij 24 uur loop dit zelfs op tot 1 promillage.

Zo kunnen de technische ontwikkelingen vooruitlopen op de capaciteiten van de mens. Het is hierbij dus belangrijk dat de mens wordt meegenomen in de ontwikkelingen en hiervoor ook getraind wordt.

Human Element

De oorzaken van incidenten liggen voor het grootste deel niet bij de techniek, maar bij het menselijk handelen. Mensen hebben het vermogen met hun handelen ongelukken te voorkomen, maar helaas ook te veroorzaken. Daarom is het belangrijk om te achterhalen hoe we de mensen kunnen helpen (om op cruciale momenten) de juiste beslissingen te nemen. Tijdens de conferentie lag de focus daarom op de samenwerking tussen verschillende partijen en hoe er goede communicatie en wederzijds begrip kan komen. Meer regels gaat niet zozeer leiden tot veiliger gedrag, het gaat om bewustzijn, begrip en de mensen te trainen en de ruimte te geven om de juiste keuzes te maken.

Human Element – PZI Stakeholder Conference 2017

Ports & Terminals

Belangrijk in deze werkgroep is de ship-shore interface. Ketenpartners werken samen aan optimale toepassingen. Zo wordt er gesproken over specifieke meergelegenheden die voor de binnenvaart niet altijd optimaal blijken te zijn. Zo kan het zijn dat de overstap of vluchtwegen niet veilig zijn, wie is dan verantwoordelijk en hoe kunnen we ervoor zorgen dat een overstap veilig gemaakt kan worden? Daarnaast zijn er wel eens complicaties met laadarmen of materialen die vanaf de wal of schip naar beneden vallen. Ook de verantwoordelijkheden worden besproken, wie is wanneer verantwoordelijk voor welke activiteit.

Ports and Terminals – PZI Stakeholder Conference 2017

Shipyards & Contractors

Het doel van deze werkgroep is het aantal incidenten bij een scheepswerf terug te dringen, door samenwerking en goede communicatie tussen werf, scheepseigenaar en toeleverancier. Hierover is gediscussieerd en alle punten worden mee terug genomen naar de werkgroep. Zo is er bijvoorbeeld gesproken over de werkvergunning die de communicatie zou moeten bevorderen en de risico’s in kaart moet brengen. Echter een grote hoeveelheid aan werkvergunningen kan weer onoverzichtelijk worden, met alle gevolgen van dien. De werkgroep gaat verder met de input die is geleverd.

Shipyards and Contractors – PZI Stakeholder Conference 2017

Dry Cargo

Belangrijk onderdeel tijdens de workshop was belang om zelf de regie in handen te nemen als het om veiligheid gaat. De binnenvaartsector is zelf het beste in staat om tot oplossingen te komen die de veiligheid verhogen. De droge lading is op een andere manier georganiseerd, waardoor het lastiger is om de varende mensen te bereiken.

Daarnaast is er gesproken over het belang van melden van incidenten en bijna incidenten (near missen). PZI heeft in haar jonge historie al haar waarde bewezen ten aanzien van het veiliger maken van bepaalde situaties (bijvoorbeeld een laad-/lossteiger). Maar juist ook het anoniem melden van (bijna-)incidenten aan boord kan de kans op herhaling bij anderen verlagen. Bijna alle aanwezigen hebben wel eens een ernstig incident van dichtbij meegemaakt. Veruit de meeste incidenten zijn gerelateerd aan vallen, struikelen en uitglijden. Door relatief eenvoudige maatregelen (goed schoeisel, anti-slip op looppaden en het dragen van een reddingsvest aan dek) kan het aantal voorvallen en/of gevolgen ervan verlagen.

Droge Lading – PZI Stakeholder Conference 2017